چنان كه گويند « زيد عدل » و آن در عدالت و ظلم هر دو به كار ميرود « قسط الوالى قسطا » يعنى حكمران به عدالت رفتار كرد « قسط قسطا و قسوطا » يعنى ستم كرد و از حق منحرف شد ولى قاموس و اقرب صريحاند در اينكه قسط بكسر اول بمعنى عدل و بفتح آن بمعنى ظلم و انحراف است . * ( قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ ) * اعراف : 29 . * ( وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ ) * يونس : 54 . ايضا قسط نصيبى است كه از روى عدالت باشد ، جمع آن اقساط است در آيهء * ( لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ بِالْقِسْطِ ) * يونس : 4 . ممكن است مراد نصيب باشد . قاسط : در اقرب الموارد گفته : آن از اضداد است و بمعنى عادل و ظالم آيد ولى طبرسى فرموده : قاسط بمعنى ظالم و مقسط بمعنى عادل است * ( وَأَنَّا مِنَّا الْمُسْلِمُونَ وَمِنَّا الْقاسِطُونَ ) * . . . * ( وَأَمَّا الْقاسِطُونَ فَكانُوا لِجَهَنَّمَ حَطَباً ) * جنّ : 14 و 15 . قاسط در هر دو آيه بمعنى منحرف از حق است * ( وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ الله يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ ) * مائده : 42 . مقسطين بمعنى عادلان مىباشد . اقْساط : از باب افعال بمعنى عدالت است . راغب گفته : اقساط آنست كه نصيب ديگرى را بدهى و آن انصاف است لذا گفته‌اند : « اقسط : اذا عدل » * ( وَأَقْسِطُوا إِنَّ الله يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ ) * حجرات : 9 . چنان كه گفته شده قسط از مصادرى است كه وصف واقع مىشود ، مفرد و جمع در آن يكسان است لذا در آيهء * ( وَنَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ . . . ) * انبياء : 47 . قسط صفت موازين آمده است يعنى در قيامت ميزانهاى عدالت مىنهيم . قسطاس : ترازو . * ( وَزِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ ) * اسراء : 35 . شعراء : 182 . با ترازوى درست وزن كنيد ، فيومى در مصباح گفته : بقولى آن عربى است و از قسط اشتقاق يافته و بقولى لفظ رومى است معرّب شده . در آيه بكسر